Το κτίριο
Η Εκκλησία dos Clérigos, με μια ματιά
Ποιος έχτισε τους Clérigos, γιατί ο κεντρικός ναός είναι οβάλ, τι είναι το μαρμάρινο τέμπλο και τα δίδυμα όργανα, και πώς συνδέονται η εκκλησία, το σπίτι και ο πύργος.
Κλείστε θέση στην οβάλ αίθουσα ↗Μια εκκλησία για μια αδελφότητα
Το Clérigos χτίστηκε για την Αδελφότητα των Clérigos, μια κοινωνία κοσμικών κληρικών που σχηματίστηκε στο Πόρτο στις αρχές του δέκατου όγδοου αιώνα για να βοηθά ιερείς σε κατάσταση φτώχειας, ασθένειας και θανάτου. Η πρώτη της στέγη ήταν ένας δανεικός χώρος. Το 1731 η αδελφότητα ζήτησε από τον Nicolau Nasoni ένα σχέδιο, και η εκκλησία ανεγέρθηκε από το 1732 σε ένα απόκρημνο οικόπεδο έξω από τα παλιά τείχη της πόλης. Το άρθρο της πορτογαλικής Wikipedia χρονολογεί την εκκλησία στο 1732–1749, το σπίτι στο 1754–1758 και τον πύργο στο 1754–1763.
Nicolau Nasoni
Ο Nasoni γεννήθηκε στην Τοσκάνη το 1691, εκπαιδεύτηκε στη Σιένα και εργάστηκε ως ζωγράφος στη Ρώμη και τη Μάλτα πριν εγκατασταθεί στο Πόρτο, όπου έμεινε μέχρι τον θάνατό του το 1773. Εισήγαγε στην Πορτογαλία την οφθαλμαπάτη της οροφογραφίας και εργάστηκε στον καθεδρικό ναό, στο Επισκοπικό Μέγαρο και στην εκκλησία Misericórdia. Οι μελετητές θεωρούν το Clérigos το σπουδαιότερο έργο του, και άντεξε στον μεγάλο σεισμό του 1755. Εντάχθηκε στην Αδελφότητα το 1743 και ζήτησε να ταφεί στην κρύπτη της εκκλησίας, σε έναν τάφο που δεν σηματοδοτήθηκε ποτέ· μια πρόσφατη αποκατάσταση αποκάλυψε μια κρύπτη όπου μπορεί να βρίσκεται ο τάφος του.
Γιατί ο κεντρικός ναός είναι οβάλ
Η εκκλησία έχει έναν ενιαίο κεντρικό ναό με ελλειπτική κάτοψη, κάτω από έναν τρούλο που φέρει το οικόσημο της αδελφότητας. Ο Nasoni άντλησε από ρωμαϊκά πρότυπα του δέκατου έβδομου αιώνα, και το σχήμα ήταν εξαιρετικά ασυνήθιστο στο Πόρτο εκείνη την εποχή. Δύο πλευρικοί πύργοι σχεδιάστηκαν και τελικά εγκαταλείφθηκαν, γεγονός που απαίτησε διπλούς εξωτερικούς τοίχους με διαδρόμους στο εσωτερικό τους· αυτοί οδηγούν στο άνω χοροστάσιο και προσφέρουν απρόσμενες θέες προς τα κάτω, στον κεντρικό ναό. Η στρογγυλεμένη αίθουσα είναι επίσης ο λόγος που το προβαλλόμενο φως μπορεί να περιβάλλει ένα κοινό εδώ.
Το ιερό, τα στασίδια και τα εκκλησιαστικά όργανα
Το κύριο παρεκκλήσι φιλοξενεί έναν υψηλό βωμό από μάρμαρο πολλών χρωμάτων, ροκοκό σε ύφος, σχεδιασμένο από τον Manuel dos Santos Porto και λαξευμένο μεταξύ 1767 και 1780. Η Παναγία της Ανάληψης στέκει στην κορυφή, με ξύλινα αγάλματα του Αγίου Πέτρου και του Αγίου Φιλίππου Νέρι στις πλευρές. Σκαλιστά στασίδια από jacaranda ντύνουν το παρεκκλήσι, και πάνω τους στέκουν δύο ιβηρικά όργανα σε μπαρόκ περιβλήματα από τη δεκαετία του 1770, που παίζουν ακόμη.
Η πρόσοψη και η σκάλα
Η πρόσοψη είναι στενή, γεγονός που την κάνει να φαίνεται ψηλότερη, και αποτελεί το πιο πλούσια διακοσμημένο τμήμα του κτιρίου: γιρλάντες, κοχύλια, ελίκωσεις, αμφορείς και φλεγόμενα τεφροδόχα, κάτω από ένα αέτωμα με τον παπικό σταυρό και το μονόγραμμα της Μαρίας. Μια διπλή σκάλα με διασταυρούμενες πτήσεις ανεβαίνει προς την πόρτα. Ολοκληρώθηκε το 1750, και τα σκαλοπάτια μπροστά συμπληρώθηκαν μαζί με τον πύργο το 1763.
Ο πύργος
Πίσω από την εκκλησία, το σπίτι της αδελφότητας οδηγεί στον καμπαναριό, χτισμένο από γρανίτη μεταξύ 1754 και 1763 και ύψους περίπου 75 μέτρων, σε έξι ορόφους. Τα σκαλοπάτια του φτάνουν σε δύο μπαλκόνια με θέα την πόλη. Ο σχεδιασμός του άντλησε από τους τοσκανικούς καμπαναριούς και έγινε σύμβολο του Πόρτο. Το συγκρότημα είναι εθνικό μνημείο από το 1910 και άνοιξε ξανά μετά από μια μεγάλη αποκατάσταση το 2014.
Το σπίτι ανάμεσά τους
Το κτίριο που ενώνει εκκλησία και πύργο, χτισμένο μεταξύ 1754 και 1758, είναι πιο λιτό από οποιοδήποτε από τα δύο. Στέγαζε την κατοικία του πρύτανη, αίθουσα συνεδριάσεων και αρχείο, αναρρωτήριο και δωμάτια για ιερείς σε ανάγκη, το οποίο το πορτογαλικό άρθρο περιγράφει ως το πρώτο τέτοιο κληρικό κατάλυμα στη χώρα. Σήμερα είναι μουσείο: το παλιό αναρρωτήριο φιλοξενεί τη συλλογή Christus, και η αίθουσα συνεδριάσεων διατηρεί ένα μνημειακό τραπέζι και πορτρέτα των αξιωματούχων της Αδελφότητας. Στο άνω χοροστάσιο στέκει μια επιχρυσωμένη λήκυθος για την Αγία Μετάληψη, σχεδιασμένη από τον ίδιο τον Nasoni.
Βλέποντάς την πριν από την παράσταση
Η εκκλησία γίνεται ευκολότερα κατανοητή στο φως της ημέρας, όταν τα χρώματα του μαρμάρου και του επιχρυσώματος είναι καθαρά και μπορείτε να περπατήσετε γύρω από τον κεντρικό ναό. Αν έχετε κλείσει θέση για βραδινή συνεδρία, αφιερώστε πρώτα λίγα λεπτά έξω: κοιτάξτε τη στενή πρόσοψη και τη σκάλα, έπειτα τον πύργο που υψώνεται πίσω. Στο εσωτερικό, πριν πέσουν τα φώτα, εντοπίστε το ιερό, τα δύο όργανα και τους άμβωνες. Θα τα αναγνωρίσετε όταν οι προβολές τα αναδείξουν, και η μισή ώρα αποκτά περισσότερο νόημα γι' αυτό.
Πηγές